به گزارش روابط عمومی سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، رایزنی فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در لبنان با همکاری بنیاد سعدی، نشست علمی ـ ادبی با عنوان «عرفان اسلامی در شعر امام خمینی(ره)» را در بستر مجازی برگزار کرد.

کریم نجفی‌برزگر، دبیرکل مجمع بین‌المللی اساتید مسلمانان جهان و عضو هیئت علمی دانشکده ادبیات دانشگاه تهران، به ابعاد گوناگون شخصیت حضرت امام خمینی(ره) پرداخت و اظهار داشت: امام خمینی(ره) افزون بر جایگاه برجسته فقهی، اصولی، فلسفی و عرفانی، شخصیتی ادیب و شاعری صاحب ‌ذوق بود؛ هرچند هیچ‌گاه خود را به‌ عنوان شاعر معرفی نمی‌کرد.

وی افزود: هنگامی که از امام خمینی(ره) سخن می‌گوییم، ذهن‌ها بیش از هر چیز به انقلاب اسلامی معطوف می‌شود اما در کنار این جایگاه تاریخی، امام، عارفی وارسته و ادیبی برجسته بود که شعر را زبان بیان تجربه‌های عرفانی و ناگفتنی‌های روح خود قرار داده بود.

نجفی برزگر با اشاره به دیوان اشعار امام خمینی(ره) تصریح کرد: امام نه در دوران جوانی و نه در سال‌های پایانی عمر خود ادعای شاعری نداشت اما در اشعار ایشان می‌توان جلوه‌های مکاشفات عرفانی و تجربه‌های معنوی عمیق را مشاهده کرد. شعر برای امام، ابزاری برای پالایش جان و بیان حالات روحانی بود.

وی با استناد به نمونه‌هایی از اشعار امام خمینی(ره)، به تبیین مضامین عرفانی موجود در سروده‌های ایشان پرداخت و گفت: در بسیاری از این اشعار، غایت سلوک معنوی انسان، فنا و محو شدن در ذات الهی است.

عضو هیئت علمی دانشگاه تهران به نقش امام خمینی(ره) در احیای فرهنگ و ادبیات اشاره کرد و گفت: امام خمینی(ره) انقلابی فرهنگی پدید آورد که آثار آن در ادبیات و فرهنگ معاصر ایران به‌ وضوح قابل مشاهده است. حضور گسترده مردم در مناسبت‌های ملی و مذهبی، بهره‌گیری از شعر آیینی و ادبیات مقاومت و پیوند میان فرهنگ، معنویت و حیات اجتماعی، از جلوه‌های این تحول فرهنگی به شمار می‌رود.

وی افزود: امروز نیز می‌توان تأثیر این فرهنگ را به‌ خوبی مشاهده کرد؛ به ‌گونه‌ای که با گذشت بیش از یکصد روز از حوادث و جنگ اخیر، مردم همچنان با حضور در صحنه، سر دادن شعارها و بهره‌گیری از مضامین شعر آیینی و ادبیات مقاومت، بر آرمان‌ها و ارزش‌های خود تأکید می‌کنند.

نجفی‌برزگر در بخش دوم سخنان خود با عنوان «عرفان اجتماعی امام» به تبیین پیوند میان عرفان و مسئولیت اجتماعی در اندیشه امام خمینی(ره) پرداخت و اظهار کرد: برخلاف برخی برداشت‌های نادرست که عرفان را به انزوا و دوری از جامعه محدود می‌کنند، عرفان امام خمینی(ره)، عرفانی اجتماعی و مسئولیت‌پذیر بود. ایشان با استناد به آموزه «لا رهبانیة فی الاسلام» تأکید می‌کردند که حضور در متن جامعه نه ‌تنها مانعی برای سیر و سلوک نیست، بلکه زمینه‌ساز قرب الهی است. از نگاه امام، حرکت از خلق به سوی حق در بستر خدمت به مردم و ایفای مسئولیت‌های اجتماعی تحقق می‌یابد.

وی خاطرنشان کرد: در عرفان امام، عقل اگرچه دارای جایگاهی ارزشمند است اما برای رسیدن به مراتب عالی معرفت کافی نیست و انسان برای وصول به حقیقت، نیازمند شهود، عشق و تجربه باطنی است. اشعار امام بیانگر غلبه عشق الهی بر محدودیت‌های عقل استدلالی است.

نجفی‌برزگر به مفهوم «کشف و شهود» و نقش آن در سیر و سلوک عرفانی اشاره و اعلام کرد: از دیدگاه امام خمینی(ره)، مهم‌ترین مانع دستیابی به حقیقت، خودخواهی انسان است. در اشعار امام، عبور از خویشتن و رهایی از تعلقات نفسانی، شرط اساسی وصول به معرفت الهی معرفی شده است.

وی به نقد ریاکاری و زهد ظاهری در اشعار امام خمینی(ره) پرداخت و بیان کرد: ایشان همواره بر صداقت، صفای باطن و دوری از تظاهر دینی تأکید داشته و در بسیاری از سروده‌های خود، مدعیان دروغین معنویت را مورد نقد قرار داده است.

این استاد دانشگاه همچنین با تبیین جایگاه تأویل در اندیشه عرفانی امام خمینی(ره)، گفت: بسیاری از مفاهیم و نمادهای به ‌کاررفته در اشعار ایشان، دارای معانی باطنی و عرفانی هستند و برای فهم عمیق این اشعار باید فراتر از ظاهر الفاظ به لایه‌های معنایی آن‌ها توجه کرد.

وی افزود: امام خمینی(ره) در عمل نشان داد که یک رهبر سیاسی می‌تواند در اوج قدرت، در عین برخورداری از مسئولیت‌های اجتماعی، خود را نیازمند درگاه الهی بداند و میان سلوک معنوی و وظایف اجتماعی جمع برقرار کند.

نجفی‌برزگر همچنین به اهتمام رهبر معظم انقلاب اسلامی به شعر و ادبیات فارسی اشاره کرد و نقش ادبیات را در حفظ هویت فرهنگی و معنوی جوامع اسلامی مورد تأکید قرار داد.

انتهای پیام