به گزارش روابط عمومی سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، نشست تخصصی «دیپلماسی فرهنگی ایران و مالزی» با ارائه حبیب رضا ارزانی رایزن فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در کوالالامپور در محل نمایندگی سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی در خراسان رضوی صبح روز سه‌شنبه ۳۰ تیرماه ۱۴۰۵ با حضور جمعی از مدیران و کارشناسان دستگاه‌های اجرایی استان و مشهد، علاقه‌مندان و پژوهشگران حوزه دیپلماسی فرهنگی برگزار شد.

 ارزانی مالزی را یکی از مهم‌ترین کشورهای اسلامی جنوب شرق آسیا دانست که با وجود جمعیت نسبتاً محدود از جایگاه قابل توجهی در عرصه فرهنگی، آموزشی و رسانه‌ای جهان اسلام برخوردار است.

وی اظهار کرد: ساختار سیاسی خاص تنوع قومی و مذهبی، سیاست‌های هویتی مبتنی بر حفظ اکثریت مسلمان و همچنین محدودیت‌های قانونی نسبت به فعالیت‌های مذهبی، مالزی را به محیطی پیچیده اما دارای ظرفیت‌های فراوان برای دیپلماسی فرهنگی تبدیل کرده است.

رایزن فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در مالزی با اشاره به تجربه فعالیت‌های فرهنگی ایران در این کشور گفت: موفقیت در مالزی بیش از هر چیز مستلزم شناخت دقیق حساسیت‌های فرهنگی، مذهبی و سیاسی جامعه میزبان و تمرکز بر حوزه‌های کم‌تنش و مورد علاقه مشترک مانند ادبیات، هنر، سینما، قرآن، میراث تمدنی و تعاملات دانشگاهی است.

وی افزود: در سال‌های اخیر فعالیت‌هایی همچون انتشار کتاب به زبان مالایی، برگزاری جشنواره‌های فیلم ایران، توسعه همکاری‌های قرآنی و ایجاد ارتباط میان نخبگان دو کشور، نتایج قابل توجهی در اصلاح تصویر ایران و گسترش نفوذ فرهنگی جمهوری اسلامی داشته است.

ارزانی تأکید کرد: ظرفیت‌های گسترده‌ای برای همکاری میان استان خراسان رضوی، آستان قدس رضوی، شهرداری مشهد، مراکز علمی، مجموعه‌های قرآنی و سازمان‌های مردم‌نهاد با نهادهای فرهنگی مالزی وجود دارد که می‌تواند به یکی از محورهای اصلی دیپلماسی فرهنگی ایران در جنوب شرق آسیا تبدیل شود.

 ارزانی ضمن تسلیت شهادت رهبر شهید اظهار کرد: تحولات اخیر نقطه عطفی در تاریخ جمهوری اسلامی ایران محسوب می‌شود و شاید بتوان تاریخ جمهوری اسلامی را به دو دوره پیش و پس از این واقعه تقسیم کرد.

وی افزود: آنچه در این مدت رخ داد صرفاً یک تحول سیاسی نبود بلکه تصویری متفاوت از ایران و جامعه ایرانی در ذهن افکار عمومی جهان شکل گرفت.

رایزن فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در مالزی ادامه داد: طبیعی است کسانی که در داخل ایران حضور داشتند این فضای اجتماعی را از نزدیک لمس کردند اما ما که در خارج از کشور مأموریت داشتیم بازتاب این رخداد را از زاویه نگاه ملت‌های دیگر مشاهده کردیم.

وی تصریح کرد: این تفاوت نگاه برای من بسیار قابل تأمل بود و امروز یکی از مهم‌ترین وظایف ما در حوزه دیپلماسی فرهنگی انتقال همین تصویر واقعی از ایران به افکار عمومی جهان است.

ارزانی گفت: در ماه‌های اخیر بارها از سوی مسئولان و نخبگان مالزی با این پرسش مواجه شدم که چگونه جامعه ایران توانسته چنین روحیه‌ای از ایثار، مقاومت و همبستگی را در میان نسل جوان خود ایجاد کند.

وی افزود: مسئولانی از وزارت آموزش و پرورش و وزارت آموزش عالی مالزی از من درباره الگوی تربیتی ایران سؤال می‌کردند.

رایزن فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در مالزی ادامه داد: برای آنان باور این موضوع دشوار بود که مردمی حاضر باشند برای دفاع از وطن آگاهانه از جان خود بگذرند.

وی اظهار کرد: این مسئله برای ما که با فرهنگ عاشورا، دفاع مقدس و مفهوم شهادت زندگی کرده‌ایم شاید امری طبیعی باشد اما برای بسیاری از ملت‌ها پدیده‌ای کم‌نظیر و نیازمند تبیین است.

ارزانی تأکید کرد: از همین رو معتقدم امروز رسالت دیپلماسی فرهنگی جمهوری اسلامی بیش از هر زمان دیگری روایت صحیح جامعه ایران و معرفی سرمایه‌های فرهنگی و تمدنی کشور است.

رایزن فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در مالزی با اشاره به جایگاه دیپلماسی فرهنگی اظهار کرد: رایزنی فرهنگی مکمل فعالیت سفارتخانه‌هاست.

وی افزود: اگر سفارتخانه‌ها مسئول ارتباط دولت‌ها با یکدیگر هستند وظیفه رایزنی فرهنگی ایجاد ارتباط میان ملت‌ها، نخبگان، دانشگاه‌ها، هنرمندان، مراکز فرهنگی و سازمان‌های مردم‌نهاد دو کشور است.

ارزانی ادامه داد: وظیفه ما این است که ظرفیت‌های فرهنگی ایران را به‌درستی معرفی کنیم و در مقابل نیز ظرفیت‌های کشور میزبان را بشناسیم و میان این دو شبکه‌ای پایدار از همکاری ایجاد کنیم؛ شبکه‌ای که با تغییر افراد نیز استمرار داشته باشد.

رایزن فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در مالزی با اشاره به ساختار سیاسی این کشور اظهارکرد: مالزی کشوری با ساختاری سیاسی منحصر‌به‌فرد است. این کشور دارای ۱۳ ایالت است که ۹ ایالت آن دارای خاندان سلطنتی هستند و هر پنج سال یک‌بار پادشاهان این ایالت‌ها از میان خود یک نفر را به عنوان پادشاه فدرال انتخاب می‌کنند. در اینجا پادشاه نقش اجرایی ندارد اما در برخی انتصابات، امور دینی و تشریفات حکومتی جایگاه مهمی ایفا می‌کند.

رایزن فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در مالزی گفت: نظام سیاسی این کشور به گونه‌ای طراحی شده است که اغلب وزرا و معاونان وزیر باید عضو پارلمان باشند. همین مسئله موجب می‌شود قانون‌گذار مسئول اجرای همان قوانینی باشد که خود تصویب کرده است و فاصله میان قانون‌گذاری و اجرا کاهش یابد.

ارزانی با اشاره به تفاوت‌های تاریخی ایران و مالزی اظهار کرد: برخلاف ایران مالزی از پیشینه تمدنی عمیقی برخوردار نیست و به همین دلیل هویت ملی خود را عمدتاً بر پایه اسلام تعریف کرده است. حدود ۶۰ درصد جمعیت این کشور مسلمانان بومی و ۴۰ درصد دیگر را عمدتاً چینی‌های بودایی و هندی‌های هندو تشکیل می‌دهند.

رایزن فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در مالزی اظهار کرد: یکی از سیاست‌های راهبردی مالزی حفظ اکثریت مسلمان در ساختار قدرت است زیرا رهبران این کشور معتقدند تغییر این ترکیب می‌تواند توازن سیاسی و هویتی کشور را بر هم بزند.

وی با اشاره به مهم‌ترین چالش‌های فعالیت فرهنگی ایران در مالزی اظهار کرد: یکی از مهم‌ترین چالش‌های فعالیت فرهنگی ایران در این کشور، حساسیت شدید نسبت به مباحث مذهبی است.

ارزانی افزود: در قوانین این کشور تبلیغ تشیع ممنوع است و حتی در برخی موارد با آن برخورد قضایی می‌شود. بنابراین فعالیت‌های فرهنگی باید با شناخت دقیق این حساسیت‌ها طراحی شود.

رایزن فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در مالزی ادامه داد: تجربه نشان داده است که حوزه‌هایی مانند قرآن، خوشنویسی، هنر، ادبیات، سینما، میراث تمدنی و فرهنگ ایرانی، ظرفیت بسیار مناسبی برای همکاری دارند. ورود مستقیم به مباحث اختلافی مذهبی می‌تواند فعالیت‌های فرهنگی را با مشکل مواجه کند. به همین دلیل در سال‌های اخیر تلاش کردیم فعالیت‌های فرهنگی را بر حوزه‌های کم‌حساسیت و پرمخاطب متمرکز کنیم.

وی از جمله مهم‌ترین تجربه‌های موفق در این زمینه را انتشار ده‌ها عنوان کتاب به زبان مالایی، فروش بیش از هشتاد هزار نسخه کتاب، ترجمه و انتشار آثاری مانند «کیمیای سعادت» با عنوانی متناسب با مخاطب مالزیایی، انتشار کتاب‌هایی درباره شخصیت‌های معاصر ایران، برگزاری مستمر جشنواره فیلم ایران، دعوت از کارگردانان برجسته ایرانی، توسعه همکاری‌های قرآنی، برگزاری نمایشگاه‌های فرهنگی و هنری، معرفی صنایع دستی و سنگ‌های قیمتی ایران و توسعه ارتباط با دانشگاه‌ها و اندیشکده‌های مالزی عنوان کرد.

رایزن فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در مالزی در ادامه با اشاره به یکی از مهم‌ترین تجربه‌های خود در این حوزه اظهار کرد: نباید محصولات فرهنگی را صرفاً برای مخاطب ایرانی تولید و سپس به کشور مقصد منتقل کرد.

وی افزود: اگر ناشر، مترجم، طراح و توزیع‌کننده مالزیایی در تولید یک اثر مشارکت داشته باشند میزان استقبال جامعه میزبان چندین برابر خواهد شد. به همین دلیل در بسیاری از پروژه‌ها از ظرفیت ناشران بومی استفاده کردیم و حتی در مواردی نام رایزنی فرهنگی بر روی کتاب درج نشد. در این اقدام هدف اصلی خوانده شدن کتاب و انتقال فرهنگ ایران بود نه معرفی یک نهاد.

رایزن فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در مالزی در ادامه سخنان خود سینمای ایران را یکی از موفق‌ترین ابزارهای معرفی فرهنگ ایرانی در این کشور دانست و اظهار کرد: برگزاری جشنواره‌های سالانه فیلم ایران و حضور کارگردانانی مانند بهروز شعیبی، نرگس آبیار و مجید مجیدی زمینه گفت‌وگوهای فرهنگی گسترده‌ای را فراهم کرده است.

ارزانی افزود: فیلم‌های ایرانی در مالزی مخاطبان فراوانی دارند و حتی برخی آثار الهام‌بخش تولیدات سینمایی بومی شده‌اند.

رایزن فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در مالزی با اشاره به ظرفیت‌های فرهنگی استان خراسان رضوی برای گسترش تعاملات با مالزی اظهارکرد: ظرفیت‌های موجود در خراسان رضوی می‌تواند محور همکاری‌های آینده با مالزی باشد.

ارزانی افزود: آستان قدس رضوی، شهرداری مشهد، دانشگاه‌ها، مراکز قرآنی، مؤسسات فرهنگی، سازمان‌های مردم‌نهاد، هنرمندان و فعالان حوزه نشر می‌توانند با شرکای مالزیایی خود ارتباط مستقیم برقرار کنند که رایزنی فرهنگی جمهوری اسلامی ایران نقش تسهیل‌گر این ارتباطات را بر عهده خواهد داشت.

وی اظهار کرد: تجربه چند سال فعالیت فرهنگی در مالزی به من نشان داده است که موفقیت در دیپلماسی فرهنگی بیش از هر چیز به شناخت دقیق جامعه میزبان احترام به حساسیت‌های فرهنگی و مذهبی و تمرکز بر حوزه‌های مشترک بستگی دارد.

ارزانی افزود: مالزی کشوری است که اگرچه محدودیت‌هایی در حوزه فعالیت‌های مذهبی دارد اما در عرصه فرهنگ، هنر، ادبیات، سینما، قرآن، آموزش عالی و تعاملات دانشگاهی ظرفیت‌های فراوانی برای همکاری با جمهوری اسلامی ایران فراهم کرده است.

رایزن فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در مالزی تأکید کرد: بر این اساس باید به جای تمرکز بر موضوعات حساسیت‌زا، بر معرفی تمدن ایرانی اسلامی، آثار فاخر فرهنگی، سینما، ادبیات، هنر، همکاری‌های دانشگاهی و ارتباط میان نخبگان دو کشور تمرکز کنیم.

وی خاطرنشان کرد: ظرفیت‌های استان خراسان رضوی می‌تواند به یکی از مهم‌ترین محورهای دیپلماسی فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در جنوب شرق آسیا تبدیل شود.

ارزانی ادامه داد: اگر این ارتباطات به صورت شبکه‌ای و مستمر میان نهادهای دو کشور شکل گیرد آثار آن بسیار ماندگارتر از برنامه‌های مقطعی خواهد بود و می‌تواند به تقویت جایگاه فرهنگی ایران در منطقه بینجامد.

وی اظهار کرد: دیپلماسی فرهنگی زمانی موفق خواهد بود که ارتباط میان ملت‌ها، نخبگان، دانشگاه‌ها، هنرمندان و مراکز فرهنگی به صورت پایدار شکل گیرد و همکاری‌ها محدود به برنامه‌های کوتاه‌مدت و مقطعی نباشد.

رایزن فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در مالزی افزود: هدف اصلی فعالیت‌های فرهنگی ایجاد شناخت متقابل، معرفی ظرفیت‌های واقعی ایران و شکل‌دهی به شبکه‌ای از همکاری‌های علمی، فرهنگی و انسانی میان دو کشور است.

وی در پایان تأکید کرد: خراسان رضوی با برخورداری از ظرفیت‌های تمدنی، فرهنگی، علمی و مذهبی می‌تواند نقش مؤثری در تعمیق روابط فرهنگی ایران و مالزی ایفا کند.