English|عربي
صفحه اصلي|اروپا - آمريكا|آفريقا - عربي|آسيا - اقيانوسيه|اخبار سازمان|پيوندها|آشنایی با سازمان
چهارشنبه ٠١ آذر ١٣٩٦
ضرورت تعامل و همکاری‌های علمی - دانشگاهی ایران و جهان عرب
ضرورت تعامل و همکاری‌های علمی - دانشگاهی ایران و جهان عرب تاریخ ثبت : 1396/08/23
طبقه بندي : ,,
عنوان : ضرورت تعامل و همکاری‌های علمی - دانشگاهی ایران و جهان عرب
نويسنده : سعید قماشی، رييس دانشگاه علوم انساني دانشگاه كاشان
تهيه و تدوين : <#f:1015/>
مترجم : <#f:1016/>
منبع : <#f:1911/>
ارسالی : <#f:1017/>
كشور : <#f:1018/>
زبان اصلي : <#f:1019/>
تاريخ ورود اطلاعات : <#f:1020/>
خلاصه مقاله : اين مقاله در سومين مجمع علمي دانشگاه ايران و جهان عرب كه 20 و 21 آبان ماه با حضور جمعي از شخصيت‌هاي فرهنگي و ادبي دو كشور در محل سالن اجتماعات هتل المشتل تونس، برگزار گرديد، ارائه شد.
متن : <#f:1066/>
:

به نام خداوند دانا

درود بر همه ی کوشش گران تولید دانایی به ویژه ابوزید عبدالرحمن بن خلدون حضرمی فرزند تونس. نخست از برگزار کنندگان این نشست  سپاس گزاری می کنم  و برای آنان از خداوند تن درستی می خواهم.

با توجه به این که پیش از این نیز نشست هایی درباره ی تعامل  علمی و فرهنگی میان ایران و جهان عرب وجود داشته و در آنها بحث های نظری درباره ی ضرورت این همکاری به میان آمده است  دیگر نیازی به طرح دوباره ی آنها وجود نداشت چرا که در این باره اشباع نظری وجود دارد آنچه در این مقطع ضروری است نشان دادن یک اراده ی جدی برای عملی کردن آن است که از این پس باید بارور شود .بدین رو امیدوارم   این نشست ها چنان به پیش برود که موضوع آن ها  در جلسه های آینده ارزیابی برنامه ی این همکاری باشد . با این همه از آنجا که عنوان این سخنرانی در اختیار من قرار گرفته بحثی نظری است نا گزیر هستم به آن بپردازم .

به طور کلی گفتگوی علمی کوشش گروهی برای دستیابی به حقیقت و به اشتراک گذاشتن فکر،باور و احساس است .این امر خود مستلزم وا نهادن هرگونه برتری جویی هایی  مانند قومی ، ملیتی و مذهبی ،غرور و خود شیفتگی است .

به طور کلی گفتگو آن هم از نوع علمی در نهاد خود یک نظام اخلاقی را در بر دارد .این نظام اخلاقی با ارزش "برابری " آغاز می شود ."برابری "به عنوان پیش شر ط هر گفت  و گو ،سرچشمه ی زایش و پذیرش ارزش های اخلاقی و انسانی است . هنگامی که تن به گفتگو می دهیم  یعنی خود را از باور ها و احساسات برتری  طلبانه و ستیز جویانه رهانیده ایم و حقیقت یا منفعت را در چنبره یی از لایه های معرفتی جست و جو می کنیم .

وجه مشترک  مهم میان ایران و جهان عرب  "اسلام"  است و امروز  جهان اسلام (به ویژه ایران و جهان عرب) شدیدا نیازمند همکاری و گفت و گو است چرا که آنچه امروز در بخشی از جهان اسلام حرکت هایی پدید آمده که از آن با عنوان افراطی گری یاد می شود که بر آیند برتری جویی  و دوری از به اشتراک گذاشتن   فکر، باور و احساسات است. از آن جا که آدمی  موجودی  فرهنگی است و از پایگاه فرهنگ  به همه ی ابعاد زندگی می نگرد گفت و گوی فرهنگی بارویکرد علمی ،ضرورت  جهان اسلام به ویژه ایران و جهان عرب است زیرا یکی از وجهه های فرهنگ دین و مذهب است و در جهان اسلام مذاهب و فرقه های گوناگونی داعیه دار حقانیت  و خلافت  پیامبراسلام (ص) هستند و هر مذهب  یا فرقه ای به  اقتضای باور های  خود ظرفیت برتری جویی دارد که به طور طبیعی  می تواند منجر به ستیز جویی و تولید خشونت شود .بد ین رو گفت و گو به ویژه  با رویکرد علمی مانع باورر شدن  این ظرفیت است .

اگرچه فرهنگ پرورده ی رفتار آدمیان است و آنان پروردگار آن هستند با این همه آدمیان در دل فرهنگ زاده می شوند  و می رویند چنان  که هر جامعه ای فرهنگ  خود را در شمار طبیعت  و ذات خود می شمارد و آن را از مقدسات می انگارد و کمتر درباره ی پیشینه ضرورت ها و نیاز های پدید آورنده و پرورنده ی آن ارزیابی دارد و اندیشه می کند و این خود  در امتداد روزگار به تصلب فرهنگ کشیده می شود و به اقتضای ساختاری بودن خود تحدید هایی  را برای باورها و اندیشه های صاحبان فرهنگ پدید می آورد به گونه ای  که دیگر جایی برای سایر فرهنگ هادر چشمان آن ها دیده نمی شود برین رو در پی تحمیل  خود و نفی و انکار دیگر فرهنگ هاست و نتیجه ی آن جز خون ریزی  و توحش نخواهد بود اینجاست  که گفت و گو آن هم با رویکرد علمی جایگاه خود را به عنوان یک ضرورت  می یابد چرا که گفت و گوی علمی می تواند فرهنگ را غربال کند.غربالگری فرهنگی با ابزار گفت و گو و با رویکرد علمی به ژرف  و به درستی می تواند فرهنگ را از خود مداری و ستیزه جویی و خشونت دور بدارد.

این گفت و گو با رویکرد علمی میان ایران و جهان عرب از دو جهت عام و خاص اهمیت می یابد.

1.از جهت عام بدین گونه است که هر فرهنگی اگر چه  در آغاز  بر حسب ضرورت و نیاز و البته  گاه بر حسب تشخیص قدرت سیاسی شکل می گیرد  و نقش و کار کردی را در جامعه بر عهده دارد ولی در طول سالیان متمادی می تواند فلسفه ی وجودی خود را از دست بدهد و از روح  و محتوای  خود باز بماند و پوسته و پیکره ی مادی آن حفظ شود وشیئیت  و قداست پیدا کند و دراین هنگام  نه تنها  وجودش  ضرورتی ندارد  و نیازی را پاسخ  نمی دهد بلکه خود می تواند مانع پیشرفت و کمال جامعه شود و این جا است که گفت و گوی فرهنگی با رویکرد علمی می تواند با غربالگری  این مانع را از سر راه بر دارد و زمینه ی خشونت را به کناری نهد.

از دیگر سو، گاه فرهنگ افزون بر از دست دادن روح و محتوای خود می تواند دچار خرافه و پوچی شود و باورهای برخاسته از جهل ، آن را در چنبره ی خود بگیرد و خرافات و بیهودگی را به عنوان قداست و حقیقت در ذهن ها بنشاند و این جا نیز گفت و گوی علمی می تواند جنبه های سودمندی و سازندگی فرهنگ را از خرافه و جهل باز شناساند و آن را پالایش کند و خوشه های خشونت را بر باد بسپارد.

 یکی از عوامل خشونت خرده فرهنگ های مدعی است که گاه با دست یازیدن به جهل و خرافه بذر کینه می افشانند و میان انسان ها جدایی می افکنند و خشونت درو می کنند. گفتگوی علمی می تواند  خرده فرهنگ های خشونت زا را تضعیف کند و منجر به فرهنگ کلان بشری شود و این نیست مگر با ابزار گفتگوی علمی که از رهگذر پالایش فرهنگ انجام می یابد.

2. از جهت خاص نیز روشن است زیرا سوگمندانه  پیشینه ی تاریخی میان ایران و جهان عرب با نشانه رفتن تقابل میان عرب و عجم و تازی و غیر تازی که امروزه با توجه به رسانه های الکترونیک و فضاهای مجازی( آن گونه که گاه در رویداد های سیاسی ، اجتماعی شاهد هستیم) می تواند برجسته شودو  ظرفیت برتری جویی و تولید خشونت را پدید آورد. جدای از شعار تقابل عرب و عجم وجه مشترک اسلام نیز می تواند موجب تعمیق و گسترش این برتری جویی و خشونت شود .حوادث تاریخی صدر اسلام با برداشت ها و موضع گیری های گوناگون اصحاب پیامبر(ص) و افراد  آن روزگار که در تاریخ ثبت گردیده ،گواه انکار ناپذیری بر این سخن است. به دیگر سخن دو عامل ملیت و دیانت  با وجود گسترش رسانه که در اختیار فرد فرد ایرانی ها و عرب هاست می تواند این ستیزه جویی  و خشونت  را صد چندان کند. در این هنگام ضرورت گفتگو با رویکرد علمی روشن تر از آفتاب است اصولا کوشش علمی تلاش برای پی جویی حقیقت و توصیف و تبیین آن و به طور طبیعی رها از پیش داوری و ارزش است . اهتمام به گفتگوی علمی  و همکاری دانشگاهی که مستلزم پیگیری کشف حقیقت و پرهیز از پیش داور ی ارزشی است خود می تواند خرده فرهنگ هایی که گاه ستیزه جو هستند پالایش کند و پرورنده ی فرهنگ کلان و بشری شود که برآیند آن تفاهم انسانی، زبان مشترک و آشتی بین المللی است.

گفت و گوی علمی در عرصه ی فرهنگ می تواند انسان هارا از قومیت مداری دور و نهال انسان مداری را غرس کند و هم گرایی و شفافیت فرهنگی را بارور سازد.طبیعی است پرچم دار این گفتگو باید مراکز علمی به ویژه دانشگاه ها باشند.

این گفتگو می تواند در دو شکل انجام پذیرد: 1. مستقیم 2. غیر مستقیم

1. گونه ی مستقیم آن از رهگذر برپایی گرد همایی ها و هسته های گفت و گویی پیرامون  فرهنگ ایران و جهان عرب ممکن است که می تواند در شکل نوشتاری و گفتاری نمود یابد.

2. گونه ی غیر مستقیم آن در شکل رونق دادن به صنعت توریسم و انعقاد موافقت نامه های آموزشی در قالب تبادل استاد ودانشجو و همین گونه در شکل همکاری های پژوهشی به گونه ی نگارش مقاله پایان نامه یا طرح های پژوهشی امکان پذیر است.

: <#f:3905/>
تعداد نمایش : 92 <<بازگشت

 

گزارش تصويري
  • آيين افتتاحيه «گفت‌وگوی فرهنگی ایران و لهستان»
    آيين افتتاحيه «گفت‌وگوی فرهنگی ایران و لهستان» با عنوان «در جستجوی خانه دوم»، صبح امروز (سه‌شنبه ۳۰ آبان‌ماه) در تالار فردوسی دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران، افتتاح شد.

  • راهپیمایی شیعیان غنايي در اربعین حسینی
    گروهي از شيعيان غنايي با برگزاري راهپيمايي در روز اربعين حسيني به عزاداري سيد و سالار شهيدان حضرت اباعبدالله الحسين (ع) و ياران باوفايش پرداختند.

  • سی‌وششمین نمایشگاه بین المللی کتاب استانبول
    سی‌وششمین نمایشگاه بین‌المللی کتاب استانبول، 13 آبان‌ماه با شركت وابستگی فرهنگی ايران، مجمع جهانی اهل بیت (ع) و مؤسسه نمایشگاه‌های فرهنگی وزارت ارشاد، گشايش يافت.

  • سفر ابراهيمي‌تركمان در هند
    ریيس سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامي براي شركت و سخنراني در گفتگوي اسلام و هندوئيزم از 3-5 آبان ماه به هند سفر كرد.

  • نخستين دور گفت‌وگوی دینی اسلام و هندوئیزم در دهلي‌نو
    نخستين دور گفت‌وگوی دینی اسلام و هندوئیزم، 3-4 آبان ماه با حضور مسئولين و شخصيت فرهنگي ايران و هند در مركز بين‌المللي دهلي‌نو برگزار شد.